Σαπφώ, η Λεσβία ντερμπεντέρισα

sapfo

Εκδόσεις Αιγόκερως, 2008

σελ. 160, 10 ευρώ

Το βιβλίο αυτό είναι ένα χρονικό της ερωτικής ζωής της Σαπφώς όπως την αφηγείται η ίδια στα τραγούδια της, που απευθύνονται στις μαθήτριες-ερωμένες της. Τα έγραψε προς το τέλος του 7ου αιώνα π.Χ., σε μια γλώσσα οικεία, δημοτική, σαν αυτή που μιλούσαν στις παρέες και στα καπηλειά του λιμανιού της Μυτιλήνης. Όπως λέει ο Aimé Puech, που προλογίζει το κλασικό σύγγραμμα του Théodore Reinach «Αλκαίος-Σαπφώ»: ¨Τα ερωτικά ποιήματα-κραυγές πάθους  της Σαπφώς  είναι, φυσικά, πιο κοντά στη  λ α ϊ κ ή γλώσσα. Και χωρίς ιδιαίτερη άσκηση ύφους. Βρίσκω λέξεις που χρησιμοποιούνται εδώ σαν όροι μιας αργκό χαμαιτυπείου¨. Μιας γλώσσας ρεμπέτικης, θα μπορούσε να πει. Η διάλεκτος της ψυχής –που θα βρούμε στην ποίηση- σε τίποτα δεν άλλαξε, παρόλα τα χιλιάδες χρόνια που πέρασαν. Όπως θα δούμε στους παρακάτω στίχους :

Σαπφώ :

-Σταλαγματιά σταλαγματιά ο πόνος μου κυλάει. (fr. 10)

Τζουανάκος :

Σταλαγματιά-σταλαγματιά στάζ΄ η καρδιά μου αίμα.

Σαπφώ :

-Μού΄ βαλες φωτιά και καίγονται τα σωθικά μου. (fr. 46)

Βαμβακάρης :

-Σα σε πρωτογνώρισα κυρά μου

μ΄ άναψες  φωτιά στα σωθικά μου.

Γ. Παλαμάς

Γιατί, κακούργα, μ΄ άναψες φωτιά στα φυλλοκάρδια ;

Μπαγιαντέρας

-Μ΄ έκαψε την καρδούλα μου με τα πολλά της κάλλη

έγνοιες στο νου μου μ΄ έβαλε και στο μυαλό μου ζάλη.

Τζουανάκος

-Έκλεισα πια το στόμα μου και δεν αναστενάζω

γιατί μου καίει τα σπλάχνα μου το  αχ  άμα το βγάζω.

ΕΓΡΑΨΑΝ

clip_image001

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Τη δική του Σαπφώ -την ερωτιάρα, λεβέντισσα, ντερμπεντέρισσα και αθυρόστομη- παρουσιάζει στον Ελληνα αναγνώστη του 21ου μ.Χ. αιώνα ο κινηματογραφιστής και διανοούμενος Ροβήρος Μανθούλης. Γιατί «δική του;». Επειδή μας παρουσιάζει όχι μόνο μια βιογραφία της μεγαλύτερης ποιήτριας των αιώνων, που έζησε και έγραψε στο δεύτερο ήμισυ του 7ου αιώνα π.Χ., αλλά και ερμηνευμένα -λέξη λέξη- τα σωζόμενα αποσπάσματα ποιημάτων της, προτού επιχειρήσει μια δική του ποιητική απόδοση. Η βιογραφία της Σαπφώς στηρίζεται στα δικά της κυρίως κείμενα: τα ερωτικά τραγούδια που απευθύνει η ποιήτρια στις μαθήτριες – ερωμένες της, γραμμένα σε μια γλώσσα της εποχής, αλλά οικεία και ίσως αλανιάρικη. Ο Ρ. Μανθούλης δεν περιορίζεται στις δικές του απόπειρες μεταφοράς του αθάνατου λόγου της Λεσβίας ποιήτριας: σε παράρτημα δίνει συγκριτικά μερικές, από τις άπειρες που έχουν ώς τώρα γίνει, μεταφράσεις Ελλήνων, Γάλλων, Άγγλων,μελετητών_της.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Ένα χρονικό της ερωτικής ζωής της λυρικής ποιήτριας όπως η ίδια την αφηγείται στα τραγούδια της, με το γενικό περίγραμμα της εποχής να συνοδεύει το εγχείρημα του συγγραφέα.
Μολονότι ο τίτλος του βιβλίου πάσχει από αφόρητο (και ανεξήγητο) λαϊκισμό, η δουλειά του Ροβήρου Μανθούλη δεν είναι χωρίς ενδιαφέρον, αφού μας ξεναγεί, στίχο προς στίχο, μέσα από μιαν ενδελεχώς σχολιασμένη μετάφραση, στον ερωτικό κόσμο της Σαπφώς.

Βασίλης Ζηλάκος

Advertisements

2 thoughts on “Σαπφώ, η Λεσβία ντερμπεντέρισα

  1. Παράθεμα: ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΜΕ ΤΟ ΡΟΒΗΡΟ (Μάιος 2009) « Νικος Θεοδοσιου

  2. Το ντερμπεντερισσα δεν ειναι κατ’ αναγκη προκλητικος τιτλος. Προσωπικα μου κανει ως εκφραση κορυφης και πολυποικιλης προσωπικοτητας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s