50 ΧΡΟΝΙΑ ΕΡΤ

zapeio2016_5n

(ομιλία του Ροβήρου Μανθούλη στην εκδήλωση για τα 50 χρόνια της ΕΡΤ που έγινε στο Ζάππειο στις 5 Σεπτεμβρίου 2016)

Θα δοκιμάσω ένα πολύ σύντομο ιστορικό και ένα σύντομο εξομολογητικό για τη δημόσια τηλεόραση. Μια και είμαστε εδώ κάπως σαν την εκκλησία του δήμου, όπως στην αρχαία Αθήνα, θα μιλήσουμε για την τηλεόραση του δήμου. Δηλαδή των πολιτών.

Γιορτάζουμε τα 50 χρόνια της δημόσιας τηλεόρασης. Τα 51, για όσους μακεδόνες έχουν την ηλικία μου. Βρίσκομαι για γύρισμα στη Θεσσαλονίκη το 1965 και μαθαίνω πως ο φίλος μου ο Αλέκος Λεμπέσης, τεχνικός του κινηματογράφου, έχει εγκαταστήσει μια δημόσια τηλεόραση στο ρετιρέ ενός κτιρίου της έκθεσης της Θεσσαλονίκης. Η οποία έχει εμβέλεια στη βόρεια Ελλάδα. Προφανώς για να επιτρέπει στο κοινό της Μακεδονίας μας να μην βλέπει τα κανάλια των γειτονικών χωρών που είχαν προοδεύσει στην τεχνολογία πριν από μας.

Κάποια ανώνυμη ελληνική υπηρεσία θα είχε εγκαταστήσει το κανάλι αυτό.

Ανεβαίνω στο ρετιρέ από μια  εξωτερική σκάλα, όπως αυτή των υποβρυχίων, και βλέπω έναν τηλεοπτικό σταθμό που λειτουργεί μέχρι τα μεσάνυχτα, με δελτία ειδήσεων, με ντοκιμαντέρ και ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες.

Την πρώτη έκπληξη διαδέχτηκε μια δεύτερη που με άφησε άναυδο. Όλο κι’ όλο το προσωπικό του καναλιού ήταν ένας άνθρωπος!  Ο Αλέκος ο Λεμπέσης!  Ο Αλέκος έγραφε και έλεγε το δελτίο ειδήσεων, ύστερα έβαζε καμία διαφήμιση κι’ έτρεχε να βάλει μπρος τη μηχανή προβολής για να παίξει την ταινία! Όσο έπαιζε η ταινία ήταν ο ίδιος δίπλα στο τηλέφωνο για να απαντάει, με μεγάλη ευγένεια, στα τηλεφωνήματα των τηλεθεατών!

Την είχα ονομάσει «one man television».

(ελπίζω τα εμπορικά κανάλια να μην ακολουθήσουν  σήμερα το παράδειγμα του Λεμπέση για να εκταμιεύσουν σύντομα τα 70 εκατομμύρια ευρώ που έδωσαν για το κανάλι τους….).

Τον επόμενο χρόνο, 1966, είχαμε στην Αθήνα, μια πόλη με 10-12 συσκευές τηλεοράσεων, άλλη μια δημόσια τηλεόραση, το συμπαθητικό πειραματικό κανάλι στον ΟΤΕ που το επισκέφτηκα κι αυτό για να δώσω μια συνέντευξη για την ταινία μου «Πρόσωπο με Πρόσωπο» που μόλις είχε βραβευτεί στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Αντιπαρέρχομαι τα δυο επάρατα  χουντικά κανάλια που βεβήλωσαν και βρώμισαν τον τόπο, τα οποία δεν γνώρισα από κοντά (γιατί βρέθηκα εξόριστος και περισυλλεγμένος από τη γαλλική τηλεόραση), για να φτάσω στην μεταπολίτευση, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μου ανέθεσε τη διεύθυνση του προγράμματος της νεογέννητης και αυτοδιοικούμενης πλέον ΕΡΤ, η οποία αντικατέστησε το κυβερνητικό ΕΙΡΤ.

Με συνεργάτες ιστορικά πρόσωπα όπως ο Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, ο Πέτρος Μαρκάρης, η Τόνια Μαρκετάκη, ο Γιώργος Παπαστεφάνου, ο νεαρός Νάσος Αθανασίου, με προγράμματα όπως το «Κάθε μεσημέρι», «Μια ταινία, μια συζήτηση», το «Θέατρο της δευτέρας», «Χίλια χρόνια πριν, στο Βυζάντιο», «Ο Φωτογράφος του χωριού», «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» και επιβάλλοντας τις ζωντανές (live) εκπομπές (που είχε αποκλείσει η χούντα και το ΕΙΡΤ)  διπλασιάσαμε την φήμη και την θεαματικότητα του καναλιού.

Είχαμε και  μια απώλεια. Την εκπομπή για την πρώτη ελληνική δημοκρατία που ανακήρυξε ο Παπαναστάσης την 25η Μαρτίου του  1923, που θέλαμε να γιορτάσουμε, μας την απαγόρευσε ο …πρόεδρος της δημοκρατίας. Γιατί, κύριε Τσάτσο; Γιατί το 40% των ψηφοφόρων της «Νέας Δημοκρατίας» είναι βασιλόφρονες !  Ο Καραμανλής  πάντως που είχε ζήσει, ευτυχώς, μια ολόκληρη δεκαετία στο Παρίσι και είδε τι σημαίνει καλή τηλεόραση, υπήρξε πολύ συνεργάσιμος.

Δεν αντιτάχτηκε στην προσπάθεια να κλείσουμε επιτέλους το στρατιωτικό και απαράδεκτο κανάλι της ΥΕΝΕΔ, εγκαταλείποντας το μόνο στην σταδιακή απόκτηση μηδενικής τηλεθέασης. Όταν το «Κάθε μεσημέρι» λόγου χάρη της ΕΡΤ είχε 30% τηλεθέαση, το αντίστοιχο πρόγραμμα  της ΥΕΝΕΔ είχε μισό %.

Έτσι που, όταν στο μεταξύ ήρθε η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου, με ξανακαλεί να την αποσπάσουμε την ΥΕΝΕΔ από το στρατό και να την κάνουμε ΕΡΤ-2!

Όλα αυτά δεν έγιναν βέβαια χωρίς θύματα. Και μάλιστα, πρόσφατα, η μοίρα θέλησε να ξαναβρεθώ στο μετερίζι της ΕΡΤ όταν η τελευταία της δοκιμασία ήταν η ακαριαία εκτέλεση της. Με εντολή όχι του Χίτλερ αλλά του χερ Σαμαρά. Με σκοπό μάλλον την μεταφορά των διαφημίσεων της ΕΡΤ σε φιλικά κινδυνεύοντα κανάλια. Μόνο που δεν υπολόγισε την νεκρανάσταση των δικαίων.

zapeio2016_2n

Και οφείλουμε να αποτίσουμε φόρο τιμής σε όσους πολέμησαν να κρατήσουν ψηλά τη σημαία της ΕΡΤ ξεσχίζοντας το μαύρο σάβανο και δίνοντας αντιστασιακό πρόγραμμα, άμισθοι επί δυο σχεδόν χρόνια, σε μια μαραθώνια νίκη μοναδική στην  παγκόσμια ιστορία της τηλεόρασης, η οποία νίκη διδάσκεται σήμερα στις ευρωπαϊκές τηλεοπτικές σχολές.

Το μόνο μαύρο που θα μείνει από αυτήν την ιστορία είναι η σχετική αδιαφορία συναδέλφων των εμπορικών καναλιών οι οποίοι –παρά την ομηρία τους από τους καναλάρχες- δεν τόλμησαν ούτε καν μια απεργία συμπαράστασης  μπροστά στην κατάφωρη επιστροφή των χουντικών μεθόδων στη διακυβέρνηση της χώρας.

Όσο για  τον πρόσφατο εμφύλιο που ξεσπάει με αφορμή την επιστροφή στην νομιμότητα, πρέπει κάποτε να ειπωθεί ότι η τηλεόραση είναι δυο ειδών. Η απρόσκλητη, που εισβάλει βίαια σε κάθε οικογένεια, με χαμηλές συχνότητες ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων και εθνική εμβέλεια.

Και αυτή  η οποία για να μπει στο σπίτι σου πρέπει να την ζητήσεις, αλλιώς μένει απέξω. Να την ζητήσεις και να την πληρώσεις.

Οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες επιτρέπουν μόνο σε 2 , το πολύ τρία, εμπορικά κανάλια να χώνονται (μαζί με τα δημόσια) στα σπίτια. Για ένα σωρό λόγους, κοινωνικούς, ψυχολογικούς, αρμονίας των συνειδήσεων, ενίσχυσης της μορφωτικής, πολιτιστικής προσωπικότητας των πολιτών.

Στη μαζική επικοινωνία, οι ειδήσεις καλύπτουν το 10  %  του τηλεοπτικού χρόνου. Η υπόλοιπη ενημέρωση είναι πολιτιστική.

Η τηλεόραση  συνεπώς αποτελεί αγωγόν μετασχολικής παιδείας. Πράγμα που υποχρεώνει τα εμπορικά κανάλια να συναγωνίζονται τα δημόσια σε ποιότητα. Να έχουν προγράμματα για το βιβλίο, για το θέατρο, για τον κινηματογράφο, για τις καλές τέχνες. Και, συνεπώς, υποχρεώνει την πολιτεία να περιφρουρεί το τηλεοπτικό πεδίο για να μην υποστεί αυτό που έγινε στην μπερλουσκονική Ιταλία, δηλαδή να γίνει βορά της  μαφίας.

Η Γαλλία, η Γερμανία, η Αγγλία δεν έχουν πάνω από 2 η 3 κανάλια εμπορικά που επιτρέπονται να λειτουργούν με συχνότητες εθνικής εμβέλειας. Το ίδιο θα πρέπει να γίνει και στην Ελλάδα .

Όσο για την ΕΡΤ, ο μόνος δρόμος ανόδου της ποιότητας  για κάθε τηλεόραση, ιδιαίτερα ευρωπαϊκή είναι οι συμπαραγωγές. Όλες οι ταινίες που έχω κάνει για τη γαλλική τηλεόραση η για την γάλλο-γερμανική ΑΡΤΕ είναι συμπαραγωγές.

Όλες οι ταινίες που έχω κάνει   για την ΕΡΤ, αρχίζοντας από τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» είναι συμπαραγωγές.

Κλείνω με δυο ευχές. Να σταματήσει η παράτυπη αφαίμαξη πόρων από το ανταποδοτικό τέλος της ΕΡΤ για άλλους σκοπούς και να επιστρέψει επιτέλους  η εθνική ραδιοτηλεόραση στην εποπτεία του υπουργείου πολιτισμού.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s